ANALIZA/ 75 vite nga deklarata Universale e të Drejtave të Njeriut – Asgjë tjetër përveçse patos?

11 min read

Nga Martin Rath

Më 10 dhjetor 1948, Asambleja e Përgjithshme e OKB-së ra dakord për të drejtat “universale” të njeriut. Ishte e paqartë për një kohë të gjatë se në çfarë mase kjo deklarate përmbante premtime të zbatueshme, kur edhe sot debatohet për funksionimin e saj.

“Të gjithë njerëzit lindin të lirë dhe të barabartë në dinjitet dhe të drejta. Ata janë të pajisur me arsye dhe ndërgjegje dhe duhet të trajtojnë njëri-tjetrin me frymë vëllazërie.” Një vështrim në nenin 1 të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut (UDHR) dhe 29 nenet e mbetura mund t’i tundojë njerëzit pa shumë njohuri ligjore të bien në dashuri me një dokument ligjor – me kusht që, sigurisht, që dikush të jetë i ndjeshëm ndaj patosit.

DUDNJ, e miratuar nga Asambleja e Përgjithshme e Kombeve të Bashkuara më 10 dhjetor 1948, bazohet në kujtesën se “mosnjohja dhe përbuzja e të drejtave të njeriut kishin çuar në akte barbarie”, siç thuhet në preambulë. Në këtë sfond, është e nevojshme “të mbrohen të drejtat e njeriut nëpërmjet shtetit të së drejtës, në mënyrë që njerëzit të mos detyrohen të përdorin rebelimin kundër tiranisë dhe shtypjes si mjetin e fundit”. Dhe kështu Asambleja e Përgjithshme ra dakord për një katalog të të drejtave pa nëse dhe por, pra pa kufizime dhe konsiderata juridiko-dogmatike, të cilat zakonisht marrin shumë konsideratë në nevojat tradicionale të autoritetit shtetëror rajonal.

Disa nga të drejtat e supozuara janë ndër klasikët që ishin formuluar tashmë, veçanërisht në Ligjin Amerikan të të Drejtave, dhe më dobët në Deklarata Franceze des Droits de l’Homme et du Citoyen, të dyja nga viti 1789. Shembujt përfshijnë ndalimin e dënimeve mizore dhe prapavepruese, mbrojtjen kundër ndalimit arbitrar dhe garantimin e pasurisë.

Deri më 10 dhjetor 1948 rrallëherë ishin mbajtur me kaq forcë të drejta të tjera, p.sh. B. Neni 6 DUDNJ: “Çdokush ka të drejtë të njihet si juridikisht kompetent kudo”. Ose Neni 15 Nr. 1 DUDNJ: “Çdokush ka të drejtën e një shtetësie”. Ose neni 20 nr. 2 i DUDNJ: “Askush nuk mund të detyrohet të bëjë pjesë në një shoqatë”. Ose neni 21 nr. 2 i UDHR: “Çdokush ka të drejtën e aksesit të barabartë në postet publike në vendin e tij”.

Nuk është e dëmshme të ekspozoheni ndaj patosit të plotë të Deklaratës Universale të të Drejtave të Njeriut duke e lexuar atë në tërësi në gjermanisht ose në një gjuhë zyrtare të Kombeve të Bashkuara. Sepse fakti që ka një kapje do të dalë shumë shpejt.

Asnjë ankesë për shkelje të të drejtave të njeriut

DUDNJ zakonisht nuk luan një rol të madh në studimet ligjore. Pse është kështu, rrallëherë i shpjegohet publikut ligjkërkues. Thuhet shpesh se kjo rezolutë e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së nuk është ligjërisht e detyrueshme. Një përjashtim i bukur mund të gjendet në një vendim të Gjykatës Shtetërore të Hessen-it më 10 shtator 1975 (numrat e çështjes P.St. 774 dhe 775) në rastin e një burri të cilit i ishte hequr leja e drejtimit. Për shkak se autoritetet fillimisht nuk ishin shumë të kujdesshëm, një kujdestar u emërua vetëm në një raund të dytë për të mbrojtur të drejtat e tij procedurale.

Me sa duket pa këshilla ligjore, kërkuesi, i cili ishte diagnostikuar në mënyrë të përsëritur me një sëmundje të rëndë mendore, i kishte kërkuar Gjykatës Shtetërore të Drejtësisë, ndër të tjera, të shpallte “raportin e spitalit mendor [sic!]] … të pavlefshëm për në masën që tregon paaftësinë e tij për të vepruar, paaftësinë për t’u gjykuar ose një tjetër “përmban diskriminim”.

Së fundmi, por jo më pak e rëndësishme, ai iu referua faktit se neni 4 i DUDNJ-së ndalon skllavërinë përveç skllavërisë në të gjitha format. Kujdesi për njerëzit e sëmurë mendorë nuk është gjë tjetër veçse një “formë e rishkruar ligjërisht e robërisë”.

Gjykata Shtetërore e Hesse-s i shpjegoi me durim kërkuesit se për çfarë bëhet fjalë DUDNJ-ja sipas doktrinës ligjore: është e dyshimtë nëse ajo ka ndonjë efekt ligjor detyrues, madje edhe për pikëpamjen jo ekzaktësisht mbizotëruese se të drejtat e njeriut të formuluara në të duhet të jenë konsideruar si rregulla të përgjithshme të së drejtës ndërkombëtare, këto rregulla nuk do të kishin karakterin e një të drejte themelore sipas nenit 25 të Ligjit Themelor (GG) dhe për këtë arsye nuk mund të kërkoheshin në të njëjtën mënyrë si të drejtat e garantuara brenda vendit të njeriut dhe qytetarit, p.sh. kontekstin e një ankimi kushtetues. Për të sëmurin mendor nga Hesse nuk ishte mjaftueshëm e qartë se ai mund të mbështetej në të drejtat themelore dhe njerëzore të garantuara me Ligjin Themelor, Kushtetutën e Shtetit të Hessen dhe Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut.

A është ligji i rendit më të lartë apo mund të largohet?

Gjuha patetike e DUDNJ-së nuk është e pafajshme për gabime të tilla. Shumë pak njerëz besojnë se Deklarata e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut duhet të renditet më lart se ligji kushtetues gjerman, edhe sepse ajo vlen për të gjithë botën. Gjithashtu nuk është e paarsyeshme të mendohet se DUDNJ mund të jetë më shumë se një thirrje e thjeshtë nga Asambleja e Përgjithshme e OKB-së drejtuar shteteve të saj anëtare për të siguruar zbatimin e programit të standardizuar në DUDNJ.

Në vitet e para të Republikës Federale të Gjermanisë, autoritetet dhe gjykatat ishin ende të paqarta se çfarë duhet të mendonin për katalogun ndërkombëtar të të drejtave themelore. Ishte një kohë kur dogma e brendshme e të drejtave themelore ishte ende në fillimet e saj, kur komentet mbi Ligjin Bazë ishin të dobishëm dhe Gjykata Kushtetuese Federale nuk mund të binte ende në vetë-citimet e pafundme.

Në fillim të viteve 1950, për shembull, një numër prindërish debatuan para Gjykatës Administrative Federale (rasti II C 104/56 dhe të tjera) për të drejtën e fëmijëve të tyre që të lejohen të ndjekin shkollën e mesme në vend të shkollës së mesme. Autoritetet e shkollës kishin zbatuar rreptësisht parimet e përzgjedhjes, por gjithashtu duhej të pyesnin veten se si ndryshonte përzgjedhja e ngurtë midis shkollës së mesme dhe shkollës së mesme. Avokatët e prindërve argumentuan se edhe nëse fëmijët nuk plotësonin pozitivisht kriteret për të ndjekur shkollën e mesme, ata nuk dalloheshin aq negativisht sa të pengonin rëndë shokët e klasës në zhvillimin e tyre mësimor.

Vendimet janë veçanërisht të dukshme sepse gjykata nuk e mori si të mirëqenë detyrimin e shtetit për t’i dorëzuar fëmijët në shkollë. Është interesant fakti se paditë bazoheshin jo vetëm në të drejtat prindërore sipas nenit 6 të ligjit bazë, por edhe në nenin 26 nr. 3 të DUDNJ: “Prindërit kanë të drejtën parësore të zgjedhin llojin e edukimit që duhet të marrin fëmijët e tyre”.

Shkelje e të drejtave të njeriut me efekt të sanksioneve individuale?

Në një çështje tjetër, më të ndjeshme, në të cilën Gjykata Administrative Federale vendosi në vitin 1964 (aktgjykimi i 30 qershorit 1964, Ref. I C 102.63), një autoritet argumentoi anasjelltas se kundërshtari kishte humbur të drejtën e tij për mbrojtje në bazë të DUDNJ. Një djalë shumë i ri, i cili u detyrua të punonte në Gjermani pas luftës gjermane të agresionit kundër Republikës së Polonisë, kreu një grabitje dhe ofendim seksual këtu pas luftës dhe u burgos për dhjetë vjet nga një gjykatë ushtarake amerikane në 1946.

Pretendimi i tij për të marrë një dokument udhëtimi si “refugjat sipas Konventës së Gjenevës” si i huaj i pastrehë u kundërshtua nga Gjykata e Lartë Administrative e North Rhine-Westphalia duke pretenduar se ai kishte shkelur nenin 3 të UDHR, i cili rregullon të drejtën për jetën. duke kryer grabitje dhe krime seksuale në vitin 1946, liria dhe siguria e personit. Kjo do të thotë se ai nuk bën pjesë në kategorinë e kriminelëve “të zakonshëm”, për të cilët ligji i atëhershëm për refugjatët ia linte shtetit pritës të vendoste se si donte të sillej me të. Përkundrazi, për shkak të shkeljes së nenit 3 të DUDNJ-së, ai duhet të trajtohet si një kriminel që shpërfilli qëllimet e Kombeve të Bashkuara.

Kjo kategori përjashtoi plotësisht të drejtën për azil – një pasojë ligjore që sanksiononte ashpër individin. A mund të rezultojë nga një shkelje e DUDNJ-së? A mundet një individ ta shkelë DUDNJ-në fare apo janë të drejta “të përgjithshme” të njeriut – siç janë të drejtat themelore – kryesisht të drejta mbrojtëse kundër shtetit? Gjithsesi, Gjykata Federale Administrative kishte mëshirë për ushtarin. Sipas gjykatës, pasoja e mohimit të statusit të refugjatit ishte e rezervuar për ata që kanë kryer krime lufte apo politike.

Edhe nëse rezoluta e OKB-së e 10 dhjetorit 1948 vështirë se ka pasur ndonjëherë një ndikim të rëndësishëm në interpretimin dhe zbatimin e të drejtave subjektive, ajo përsëri ka luajtur një rol vazhdimisht kur ishte e nevojshme të sigurohet ose të vihej në dyshim ligji pozitiv.

Lidhja ndërmjet ligjit në fuqi dhe ligjit natyror

Në një vendim të Gjykatës Federale të Punës (datë 29 nëntor 1967, dosja nr. GS 1/67) për dallimin e marrëveshjes kolektive midis anëtarëve të sindikatave dhe punonjësve jo sindikale, Senati i Madh raportoi se tradita gjermane e së drejtës së punës ka qenë gjithmonë bazuar në liri, jo në anëtarësim për t’u detyruar në një shoqatë. Prandaj, neni 20 nr. 2 i DUDNJ-së (“Askush nuk mund të detyrohet të bëjë pjesë në një shoqatë”) u vërejt me miratim nga Këshilli Parlamentar.

Gjykata Federale e Drejtësisë nderoi gjithashtu DUDNJ- në në një çështje penale të bazuar në arbitraritetin gjyqësor të SED (gjykimi i 6 tetorit 1994, çështja numër 4 StR 23/94): Pas përfundimit të diktaturës së SED, ish-gjyqtarët e RDGJ-së dhe… -Prokurorët mbahen përgjegjës për heqjen e lirisë ose prishjen e rrugës së drejtësisë. Vendimet që ata morën sipas ligjit pozitiv të RDGJ-së u vlerësuan më pas me ligjin “mbipozitiv”. Gjykata Federale e Drejtësisë iu referua ligjit natyror ose DUDNJ-së, e cila dokumenton “disa parime të sjelljes njerëzore që konsiderohen të pacenueshme dhe që janë zhvilluar me kalimin e kohës midis të gjithë popujve të qytetëruar”.

Edhe nëse DUDNJ-ja nuk i detyron drejtpërdrejt organet shtetërore të shteteve anëtare, ajo sërish shërben për të lidhur ligjin e zbatueshëm me themelet e së drejtës natyrore të bashkëjetesës së kultivuar.

Megjithatë, ky shërbim bashkues ofrohet pjesërisht edhe nga katalogët e të drejtave të njeriut, të cilët gjithashtu japin të drejta të detyrueshme. Duke pasur parasysh dogmatikën dhe literaturën komentuese të zhvilluar mirë mbi Ligjin Themelor dhe Konventën Evropiane për të Drejtat e Njeriut, është e kuptueshme që praktikuesit profesionistë të ligjit nuk dinë më çfarë të bëjnë me deklaratën patetike të 10 dhjetorit 1948.

Doni të informoheni të parët për lajme ekskluzive?
Na ndiqni në Facebook: https://www.facebook.com/PatriotikMedia/ Abonohuni në kanalin tonë në Rumble:
https://rumble.com/user/NewsPatriotikMedia
Telegram Chanel: https://t.me/patriotikmedia Twitter: https://twitter.com/PatriotikMedia
“Nuk bëhesh gazetar për te qene, i njohur por për të qene i dobishëm”
/PatriotikMedia

rreth autorit

You May Also Like

More From Author

+ There are no comments

Add yours